Sensorisch buitenspelen: 10 leuke ideeën voor baby's en peuters

Water dat tussen kleine vingertjes doorloopt, kriebelend gras onder blote voetjes of zand dat steeds opnieuw uit een emmertje wordt gegooid. Voor ons misschien heel gewoon, maar voor een baby of peuter valt er buiten ontzettend veel te ontdekken. En daar hoef je echt geen uitgebreide sensorische speelbak voor klaar te zetten. De tuin, het balkon of een stukje park zit eigenlijk al vol materialen, geluiden en structuren waarmee je kindje kan spelen en experimenteren. Maar wat is sensorisch spelen precies? Waarom vinden jonge kinderen het zo interessant? En wat kun je buiten doen zonder eerst een halve knutselwinkel leeg te kopen? We geven je 10 makkelijke ideeën.

Wat is sensorisch spelen?

Sensorisch spelen is eigenlijk precies wat de naam zegt: spelen waarbij je kindje zijn zintuigen gebruikt om de wereld te ontdekken. Denk aan voelen, kijken, luisteren, ruiken en proeven. Door met verschillende materialen en structuren te spelen, krijgt je kindje steeds nieuwe informatie binnen.

Dat kan heel klein beginnen. Een baby die met zijn hand over gras strijkt, een peuter die water van het ene bekertje in het andere probeert te schenken of een kindje dat met zijn vingers door nat zand gaat: het zijn allemaal vormen van sensorisch spelen.

En wist je dat we eigenlijk meer zintuigen gebruiken dan de bekende vijf? Ook evenwicht, beweging en het voelen waar je lichaam zich bevindt spelen mee in hoe kinderen hun omgeving ervaren. Kruipen, klimmen, dragen en balanceren horen dus óók bij sensorisch ontdekken. Dit wordt ook wel proprioceptie en het vestibulaire systeem genoemd, en speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van jonge kinderen. Al mag je deze moeilijke woorden wel vergeten hoor! (NHS – sensory processing)

Waarom is sensorisch spelen goed voor jonge kinderen?

Baby’s en peuters leren vooral door te doen: ze pakken iets vast, laten het vallen en proberen het opnieuw. Tijdens sensorisch spelen ontdekken ze materialen op hun eigen manier, wat de creatieve en cognitieve ontwikkeling stimuleert. Buiten komt daar extra beweging en veel zintuiglijke prikkels bij.

Ook de motoriek wordt spelenderwijs geoefend, zoals scheppen, schenken of iets oppakken. Daarnaast trainen ze hun evenwicht en lichaamsbesef door te bewegen over verschillende ondergronden.

1. Laat verschillende structuren voelen

We beginnen simpel. Laat je baby of peuter buiten eens verschillende veilige structuren voelen. Denk aan zacht gras, een handdoek, een houten speeltje, een gladde bal of een nat washandje. Benoem ondertussen wat je kindje voelt: “Dat gras kriebelt!” of “Deze bal voelt bobbelig.” Voor baby's kun je het makkelijk combineren met speelgoed dat past bij kindjes vanaf 6 maanden. Een set sensorische speelballen is bijvoorbeeld speciaal gemaakt met verschillende vormen en structuren om vast te pakken en te voelen.

Handige tip: laat je kindje bepalen hoe snel het gaat. Niet iedere baby of peuter vindt een nieuwe structuur meteen fijn.

2. Ontdek water zonder nat pak

Water is bijna altijd interessant voor kleine ontdekkers. Voor een jonge baby hoeft dat helemaal niet te betekenen dat er meteen een bak water op tafel moet. Een waterspeelmat is een leuke eerste kennismaking. Je kindje kan tijdens tummy time tegen de mat duwen en kijken hoe het water en de figuurtjes bewegen, zonder zelf in het water te zitten. Vooral dat oorzaak-gevolg-effect is leuk: ik duw hier en daar beweegt iets. Grote kans dat je kindje het nog een keer probeert. En nog een keer. En vooruit, nóg één keer.

3. Gieten, vullen en weer leeggooien

Heb je een peuter? Zet dan eens een bak met een klein laagje water buiten en geef er een paar bekertjes, een gietertje en een spons bij. Meer is eigenlijk niet nodig. Laat je kindje water scheppen, van het ene bekertje naar het andere schenken of een spons volzuigen en weer uitknijpen. Waarschijnlijk gaat er de eerste keren meer water náást het bekertje dan erin. Hoort erbij.

Dit soort handelingen vragen om grijpen, richten en doseren en sluiten mooi aan bij de ontwikkeling van de fijne motoriek. Voor peuters worden water- en zandspel ook expliciet genoemd als passende activiteiten om de ontwikkeling spelenderwijs te ondersteunen (NHS – Cambridgeshire & Peterborough Children’s Health) Wil je het iets uitgebreider aanpakken? Met een zand- en watertafel heeft je kindje een fijne plek om te scheppen, vullen en experimenteren.

4. Maak een blotevoetenpad

Schoenen en sokken uit en voelen maar. Maak een klein pad van materialen die veilig zijn voor blote voetjes. Bijvoorbeeld:

een handdoek;
gras;
een zachte speelmat;
zand;
een gladde ondergrond.

Laat je kindje rustig van het ene materiaal naar het andere stappen of kruipen. Wat voelt zacht? Wat kriebelt? En wat voelt misschien een beetje gek? Je kindje gebruikt hierbij niet alleen de tastzin. Ook beweging, evenwicht en lichaamsbesef spelen mee wanneer het over verschillende ondergronden beweegt. Je hoeft er trouwens geen officieel parcours van te maken. Op blote voeten een stukje over het gras lopen telt ook gewoon.

5. Zand: scheppen, bouwen en voelen

Droog zand dat door je vingers loopt voelt totaal anders dan nat zand. Alleen dat verschil is voor een peuter al interessant om te ontdekken. Zet een emmertje en schepje klaar en kijk vooral wat je kindje ermee doet. Misschien wordt er geschept, misschien worden er taartjes gebakken en misschien wordt het emmertje twintig keer gevuld om het daarna direct weer leeg te gooien. Allemaal prima.

6. Ga samen op natuurjacht

Voor een peuter hoeft een wandeling niet alleen van A naar B te gaan. Maak er eens een kleine zoekopdracht van. Zoek bijvoorbeeld samen naar iets groens, iets zachts, iets dat lekker ruikt, iets ruigs, iets groots of iets dat geluid maakt. Een groot blad, een bloem om aan te ruiken of boomschors om voorzichtig te voelen: de natuur geeft genoeg om te onderzoeken. Oudere peuters kunnen veilige vondsten daarna ook vergelijken. Welk blad is groter? Welke is zachter? Welke kleuren zie je?

Let bij jonge kinderen goed op met kleine natuurlijke materialen zoals steentjes, eikels en losse besjes. Kinderen onder de drie jaar lopen extra risico op verslikking en verstikking door kleine onderdelen.

7. Tijd voor een modderkeuken

Is jouw peuter dol op kliederen? Dan is modder waarschijnlijk een succes. Met wat aarde, water, een lepel en een oud pannetje wordt er binnen no time soep, koffie of een héél bijzondere verjaardagstaart gemaakt. Hier komt sensorisch spel mooi samen met fantasiespel. Je kindje voelt droge en natte materialen, roert, schept, giet en verzint ondertussen zelf wat er gemaakt wordt.

En ja: de kleding wordt waarschijnlijk vies. Dat mogen we er gewoon eerlijk bij zeggen.

8. Laat je peuter écht meehelpen

Een gietertje vullen, de plantjes water geven, met een borsteltje de buitentafel schoonmaken of blaadjes bij elkaar verzamelen. Voor ons zijn het klusjes. Voor een peuter kunnen het juist heel interessante activiteiten zijn. Dat heeft ook een mooie link met Montessori. Binnen Montessori krijgen zogenaamde Practical Life-activiteiten een belangrijke plek. Kinderen oefenen met echte, alledaagse handelingen en krijgen daarbij ruimte voor herhaling en zelfstandig proberen. Je hoeft van deze blog geen tweede Montessori-les te maken. Wil je er meer over weten? In onze blog over Montessori lees je uitgebreid wat Montessori speelgoed is en wat de voordelen ervan zijn. MamaLoes heeft daarnaast volop educatief speelgoed waarmee je kindje zelf kan spelen en ontdekken.

9. Ga samen op geluidenjacht

Sensorisch spelen hoeft niet altijd te betekenen dat je met je handen ergens in zit. Ga samen eens rustig buiten zitten en luister. Hoor je een vogel? Een auto? De wind? Regent het misschien? Wat hoor je als je over grind loopt of met een stokje tegen een houten schutting tikt? Voor een peuter kun je er een spel van maken: “Kun jij horen waar dat geluid vandaan komt?” Bij een baby kun je simpelweg samen luisteren en benoemen wat er gebeurt. Zo hoeft sensorisch spel soms helemaal geen voorbereiding te hebben.

10. Schilder met… water

Geen zin om verf van de tegels, tafel én peuter te poetsen? Pak dan een bakje water en een brede kwast. Laat je peuter met water over de schutting, stoeptegels of een buitenbord “schilderen”. De ondergrond wordt donker en droogt daarna vanzelf weer op. Daarna kan het kunstwerk gewoon opnieuw beginnen.

Wat als mijn kindje niet van vieze handen houdt?

De ene peuter zit binnen drie seconden met twee handen in de modder. De ander kijkt liever eerst een tijdje vanaf een veilige afstand toe. Dat is helemaal niet gek. Kinderen kunnen verschillende voorkeuren hebben als het gaat om aanraking, geluid, beweging, smaak en andere zintuiglijke prikkels. Dwing je kindje daarom niet om zand, gras of modder aan te raken. Begin bijvoorbeeld met een schepje, kwast, spons of bekertje. Misschien wil je kindje het materiaal eerst alleen bekijken en pas later zelf voelen. Sensorisch spelen hoeft niet zo vies mogelijk te zijn. Het gaat om ontdekken op een manier die bij je kindje past.

Sensorisch spelen en Montessori: waar zit de overeenkomst?

Sensorisch spelen is niet automatisch Montessori-spel. Toch zijn er duidelijke raakvlakken. Zelf iets proberen, een handeling vaak herhalen en met echte, eenvoudige materialen werken zie je ook terug in Montessori. Zeker activiteiten zoals water schenken, planten verzorgen en opruimen passen mooi bij de Practical Life-gedachte.

Het belangrijkste verschil voor deze blog? We hoeven niet ieder bakje water ineens “ Montessori” te noemen. Laat je kindje vooral zelf ontdekken. Zet een paar veilige materialen klaar en kijk wat ermee gebeurt. Vaak bedenkt een peuter zelf meer mogelijkheden dan wij vooraf hadden kunnen verzinnen.

Buiten ligt genoeg om te ontdekken

Het leuke aan sensorisch spelen is dat het helemaal niet ingewikkeld hoeft te zijn. Je hebt geen perfecte speelbak of tien verschillende materialen nodig. Voor een jong kindje kan daar al een hele ontdekkingstocht in zitten. Dus hup, lekker naar buiten. Trek kleding aan die vies mag worden, zet een paar eenvoudige spullen klaar en laat je kindje vooral zelf proberen. En zoek je nog iets om het buitenspelen nét wat leuker te maken? Bekijk dan het buitenspeelgoed van MamaLoes, van speelgoed voor de kleinsten tot modderkeukens voor nieuwsgierige peuters. Twijfel je welk speelgoed bij jouw kindje past? Onze klantenservice helpt je graag verder. Of kom langs in één van onze winkels om samen te kijken wat bij jullie past.

Liefs MamaLoes

Terug naar de blog